History of Telugu Literature – Rapid Revision from Nannayya to the Modern Era
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ప్రాగ్నన్నయ్య యుగం నుంచి ఆధునిక యుగం వరకు అనేక ముఖ్యమైన దశలు ఉన్నాయి. AP TET, DSC, PGT, TGT, APPSC, పోలీస్, SSC, RRB వంటి పోటీ పరీక్షలకు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలోని కవులు – రచనలు – బిరుదులు – శాసనాలు – సాహిత్య ప్రక్రియలు – యుగ విభజన వంటి అంశాలు చాలా ముఖ్యమైనవి.
ఈ వ్యాసంలో తెలుగు సాహిత్య చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశాలను రాపిడ్ రివిజన్ పద్ధతిలో చూద్దాం.
1. తెలుగు సాహిత్య చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్య గ్రంథాలు
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రను అధ్యయనం చేయడానికి అనేక ప్రముఖ గ్రంథాలు ఉపయోగపడతాయి. ముఖ్యమైనవి:
| గ్రంథం | రచయిత |
| కవి జీవితాలు | గురజాడ శ్రీరామమూర్తి |
| ఆంధ్ర కవుల చరిత్ర | కందుకూరి వీరేశలింగం |
| తెలుగు కవుల చరిత్ర | నిడదవోలు వెంకటరావు |
| ఆంధ్ర వాంగ్మయ చరిత్రం | దివాకర్ల వెంకట అవధాని |
| ఆంధ్ర వాంగ్మయ చరిత్ర | వంగూరి సుబ్బారావు |
| ఆంధ్ర వాంగ్మయ చరిత్ర సర్వస్వం | సిస్టర్ రామకృష్ణ శాస్త్రి |
| ఆంధ్ర సాహిత్య సంగ్రహం | కండవల్లి లక్ష్మీరంజనం |
| సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం | ఆరుద్ర |
| కవితరంగిణి | చాగంటి శేషయ్య |
| ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర | పింగళి లక్ష్మీకాంతం |
| ఆంధ్ర సాహిత్య సంగ్రహ చరిత్ర | వారణాసి వెంకటేశ్వరరావు |
| కవిత్వవేది | కే. నారాయణ |
పరీక్షా దృష్ట్యా: గ్రంథం–రచయితలను జతపరచే ప్రశ్నలు ముఖ్యమైనవి.
History of Telugu Literature, Telugu Literature History, Telugu Literary History, Telugu Sahitya Charitra, Telugu Literature, Telugu Literature Notes, Telugu Literature History Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
2. పింగళి లక్ష్మీకాంతం సాహిత్య యుగ విభజన
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో పింగళి లక్ష్మీకాంతం గారి యుగ విభజనను ప్రామాణికంగా తీసుకుంటారని లో పేర్కొనబడింది.
ప్రధాన యుగ విభజన:
| యుగం | కాలం |
| ప్రాగ్నన్నయ్య యుగం | క్రీ.పూ. 200 – క్రీ.శ. 1000 |
| నన్నయ్య యుగం | క్రీ.శ. 1000 – 1100 |
| శివకవి యుగం | క్రీ.శ. 1100 – 1225 |
| తిక్కన యుగం | క్రీ.శ. 1225 – 1300 |
| ఎర్రన యుగం | క్రీ.శ. 1300 – 1350 |
| శ్రీనాథ యుగం | క్రీ.శ. 1350 – 1500 |
| శ్రీకృష్ణదేవరాయల యుగం | క్రీ.శ. 1500 – 1600 |
| దక్షిణాంధ్ర యుగం | క్రీ.శ. 1600 – 1775 |
| క్షీణ యుగం | క్రీ.శ. 1775 – 1875 |
| ఆధునిక యుగం | క్రీ.శ. 1875 – నేటి వరకు |
3. ప్రాగ్నన్నయ్య యుగం
నన్నయ్యకు పూర్వం ఉన్న కాలాన్ని ప్రాగ్నన్నయ్య యుగం అంటారు.
ఈ కాలానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ఆధారాలు ప్రధానంగా శాసనాల రూపంలో కనిపిస్తాయి.
తొలి తెలుగు గద్య శాసనం
కలమల్ల శాసనంను తెలుగు తొలి గద్య శాసనంగా పేర్కొంటారు. దీనినే ఎర్రగుడిపాడు శాసనం అని కూడా పేర్కొంటారు.
- కాలం: క్రీ.శ. 575
- ప్రాంతం: కడప జిల్లా, కమలాపురం తాలూకా
- ప్రాధాన్యం: తొలి తెలుగు గద్య శాసనం
తొలి తెలుగు పద్య శాసనం
అద్దంకి శాసనం తెలుగు తొలి పద్య శాసనంగా గుర్తించబడింది.
- కాలం: క్రీ.శ. 848
- వేయించినవాడు: పండరంగడు
- రాజు: గుణగ విజయాదిత్యుడు
- ఇందులో తరువోజ పద్యాలు కనిపిస్తాయి.
తరువోజ పద్యాలు దంపుడు పాటలను పోలి ఉంటాయని విన్నకోట పెద్దన తన కావ్యాలంకార చూడామణిలో పేర్కొన్నట్లు లో ఉంది.
History of Telugu Literature, Telugu Literature History, Telugu Literary History, Telugu Sahitya Charitra, Telugu Literature, Telugu Literature Notes, Telugu Literature History Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
4. ప్రాగ్నన్నయ్య యుగంలోని ముఖ్య శాసనాలు
పరీక్షల కోసం క్రింది శాసనాలను గుర్తుంచుకోవాలి:
- కలమల్ల శాసనం – తొలి గద్య శాసనం
- ఎర్రగుడిపాడు శాసనం
- అద్దంకి శాసనం – తొలి పద్య శాసనం
- పండరంగడు – అద్దంకి శాసనం
- మాలేపాడు శాసనం – పుణ్యకుమారుడు
- విప్పర్తి శాసనం – జయసింహ వల్లభుడు
- కందుకూరు శాసనం – గుణగ విజయాదిత్యుడు
- బెజవాడ శాసనం – యుద్ధమల్లుడు
- ధర్మవరం శాసనం – చాళుక్య భీముడు
- గూడూరు శాసనం – విరియాల కామసాని
గూడూరు శాసనం
గూడూరు శాసనంలో:
- 3 చంపకమాల పద్యాలు
- 2 ఉత్పలమాల పద్యాలు
కనిపిస్తాయని లో పేర్కొనబడింది.
History of Telugu Literature, Telugu Literature History, Telugu Literary History, Telugu Sahitya Charitra, Telugu Literature, Telugu Literature Notes, Telugu Literature History Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
History of Telugu Literature
“నాగబు” తెలుగు భాషకు సంబంధించిన తొలి పదంగా లో పేర్కొనబడింది.
- కాలం: క్రీ.శ. 1వ శతాబ్దం
- స్థలం: అమరావతి స్తూపం
- దీనిని గుర్తించినవారు: వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి
6. శాసనాలను ప్రేమలేఖల్లా చదివిన వ్యక్తి
మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ శాసనాలను ప్రేమలేఖలు చదివినట్లుగా చదవగలిగిన పండితుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినట్లు లో పేర్కొనబడింది.
ప్రాగ్నన్నయ్య యుగ విశేషాలను ఉదాహరణలతో వివరించినవారిగా భూదరాజు రామకృష్ణను పేర్కొన్నారు.
7. నన్నయ్య – ఆదికవి
తెలుగు సాహిత్యంలో నన్నయ్యకు అత్యంత ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది.
నన్నయ్యను ఆదికవిగా పేర్కొంటారు.
ఆయన తూర్పు చాళుక్య రాజు రాజరాజ నరేంద్రుడు ఆస్థానంలో ఉండేవారు.
నన్నయ్య ముఖ్యాంశాలు
- ఆదికవి
- ఆంధ్ర మహాభారతానికి శ్రీకారం చుట్టిన కవి
- రాజరాజ నరేంద్రుని ఆస్థాన కవి
- ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి రచయితగా పేర్కొనబడినవారు
- ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణికి ఆంధ్ర భాషానుశాసనం అనే పేరు కూడా ఉంది.
- ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణిలో ఐదు భాగాలు ఉన్నట్లు లో పేర్కొనబడింది.
8. నన్నయ్యకు మహాభారత ఆంధ్రీకరణలో సహకరించినవారు
నారాయణ భట్టారకుడు నన్నయ్యకు మహాభారత ఆంధ్రీకరణలో సహకరించినవాడిగా పేర్కొనబడ్డాడు.
నన్నయ్య అనువదించిన భాగాలు:
- ఆది పర్వం
- సభా పర్వం
- అరణ్య పర్వం
- అరణ్య పర్వంలోని నాలుగవ ఆశ్వాసం 142వ పద్యం వరకు
9. నన్నయ్య అలభ్య రచనలు
నన్నయ్యకు ఆపాదించబడిన అలభ్య రచనలుగా లో:
- చాముండికా విలాసము
- ఇంద్రవిజయము
- లక్షణసారము
- రాఘవాభ్యుదయము
పేర్కొనబడ్డాయి.
History of Telugu Literature
నన్నయ్యతో సంబంధం ఉన్న శాసనాలుగా:
- నందంపూడి శాసనం
- మండ శాసనం
పేర్కొనబడ్డాయి.
11. నన్నయ్య ముఖ్య పద్యాలు
నన్నయ్య కావ్యావతారికలో “జగద్హితంబుగా రచన చేయుదున్” వంటి భావాలను వ్యక్తం చేసినట్లు లో ఉంది.
అలాగే:
“తెనుంగున రచించెదదియుక్తి మెయిన్”
అనే వాక్యంలో “మెయిన్” తృతీయ విభక్తి ప్రత్యయంగా పేర్కొనబడింది.
నన్నయ్య కవితా లక్షణాలు
నన్నయ్య తన కవితా లక్షణాలను:
“సారమతిన్ కవీంద్రులు ప్రసన్న కథా కవితార్థ యుక్తి…”
అనే పద్యంలో వివరించినట్లు లో పేర్కొనబడింది.
12. నన్నయ్య భారతంలోని ముఖ్య ఘట్టాలు
ఆది పర్వం
- శకుంతలోపాఖ్యానం
- ఉదంకోపాఖ్యానం
- యయాతి చరిత్ర
- వేదవ్యాస జననం
- వినత దాస్య విముక్తి
సభా పర్వం
- ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం
- శిశుపాల వధ
- దుర్యోధనుని యుద్ధోషం
- శరత్కాల వర్ణన
- మధ్యాక్కర పద్యాలు
Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
13. నన్నయ్యను వివిధ కవులు ప్రశంసించిన విధానం
పోటీ పరీక్షల్లో నన్నయ్యను ఎవరు ఏ బిరుదుతో ప్రశంసించారు అనే ప్రశ్నలు ముఖ్యమైనవి.
| ప్రశంస | వ్యక్తి |
| శబ్ద శాసన వరేణ్యుడు | జక్కన |
| వాగనుశాసనుడు | భట్టుమూర్తి |
| ఆంధ్ర కవితా గురుడు | మారణ |
| రెండవ వాల్మీకి | విశ్వనాథ సత్యనారాయణ |
| కవిత్వ విశారదుడు, విద్యాదయితుడు | తిక్కన |
14. నన్నయ్యపై పరిశోధనలు
నన్నయ్య కవితా లక్షణాలపై పలువురు పరిశోధనలు చేసినట్లు లో పేర్కొనబడింది.
- ప్రసన్న కథా కవితార్థ యుక్తి – విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
- అక్షర రమ్యత – వి.వి.ఎల్. నరసింహం
- సారమతి నన్నయ్య – ఇంద్రగంటి హనుమత్ శాస్త్రి
మల్లయ రేచన తెలుగులో తొలి ఛందో గ్రంథంగా పేర్కొనబడిన కవిజనాశ్రయం రచయిత.
ఆయనకు:
- శ్రావకాభరణుడు
- కవిజనాశ్రయుడు
అనే బిరుదులు ఉన్నట్లు లో ఉంది.
కవిజనాశ్రయంలో ఐదు అధికారాలు:
- సంజ్ఞాధికారం
- వృత్తాధికారం
- జాత్యాధికారం
- షట్ప్రత్యయాధికారం
- దోషాధికారం
జినవల్లభుడు కవిజనాశ్రయ రచనలో సహకరించినవాడిగా పేర్కొనబడ్డాడు. ఆయనకు వాచకాభరణుడు అనే బిరుదు ఉంది.
16. వేములవాడ భీమకవి
వేములవాడ భీమకవిని:
- తొలి చాటుకవి
- తొలి తిట్టుకవి
గా పేర్కొంటారు.
ఆయనకు ఆపాదించబడిన రచనలు:
- రాఘవ పాండవీయం
- శతకంధర రామాయణం
- నృసింహ పురాణం
- హరవిలాసం
ఈ రచనలు ప్రస్తుతం లభ్యం కావని లో పేర్కొనబడింది.
Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
17. పావులూరి మల్లన
పావులూరి మల్లన తెలుగులో తొలి గణిత శాస్త్ర గ్రంథమైన గణిత సార సంగ్రహం రచించినవాడిగా పేర్కొనబడింది.
దీనికి ఆధారం:
మహావీరాచార్యుడు రచించిన సంస్కృత గ్రంథం – సారసంగ్రహ గణితం.
పరీక్షలో:
తెలుగులో తొలి గణిత శాస్త్ర గ్రంథం ఏది?
జవాబు: గణిత సార సంగ్రహం
18. శివకవి యుగం
క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దాన్ని శివకవి యుగంగా పేర్కొంటారు.
ఈ కాలంలోని ముఖ్యమైన అంశం:
పండితత్రయం
పండితత్రయంలో:
- శ్రీపతి పండితుడు
- శివలంక మంచన పండితుడు
- మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు
ఉన్నారు.
19. శ్రీపతి పండితుడు
శ్రీపతి పండితుడు రచించిన గ్రంథం:
శ్రీకర భాష్యం
దీనికి శివభక్తి దీపిక అనే పేరు కూడా ఉందని లో పేర్కొనబడింది.
20. మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు
మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడికి:
- కవిమల్లుడు
- శివకవి
అనే బిరుదులు ఉన్నాయి.
శైవ కవిత్వంలో ఆరాధ్య శాఖను స్థాపించినవాడుగా ఆయనను పేర్కొన్నారు.
తెలుగు రచనలు
- శివతత్వసారం
- పర్వత వర్ణన
- శ్రీగిరి మల్లికార్జున శతకం
సంస్కృత రచనలు
- రుద్రమహిమ
- అమరేశ్వరాష్టకం
- లింగోద్భవ గద్యం
- పంచగద్యాలు
21. పాల్కురికి సోమనాథుడు
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో పాల్కురికి సోమనాథుడికి విశిష్ట స్థానం ఉంది.
ఆయనను:
- శతక వాంగ్మయ బ్రహ్మ
- దేశీ రచనకు ఆద్యుడు
- ద్విపదలకు ఆద్యుడు
- మణిప్రవాళ శైలికి ఆద్యుడు
- ఉదాహరణ కావ్యాలకు ఆద్యుడు
- తొలి ప్రజాకవి
- తొలి విప్లవ కవి
- లోకధిక్కార కవి
గా లో పేర్కొన్నారు.
22. పాల్కురికి సోమనాథుడి రచనలు
ద్విపద కావ్యాలు
- బసవ పురాణం
- పండితారాధ్య చరిత్ర
- మల్లమదేవి పురాణం
గద్యాలు
- నమస్కార గద్యం
- పంచప్రకార గద్యం
- శరణు గద్యం
ఇతర రచనలు
- బసవాష్టకం
- బసవ ఉదాహరణ
- బసవ రగడ
- అనుభవసారం
23. అనుభవసారం
అనుభవసారంను తెలుగులో తొలి స్వతంత్ర రచనగా లో పేర్కొన్నారు.
దీనికి శ్రోతగా గొడగి త్రిపురారిని పేర్కొన్నారు.
24. బసవ పురాణం
బసవ పురాణం తెలుగులో తొలి దేశీయ పురాణంగా పేర్కొనబడింది.
ఇది ద్విపద ఛందస్సులో రచించబడింది.
ఇందులో అనేక శివభక్తుల కథలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా:
- బెజ్జ మహాదేవి కథ
- భక్త కన్నప్ప కథ
- గొడగూచి కథ
- సిరియాలుని కథ
- మాదిరాజయ్య కథ
- ముగ్ధ సంగయ్య కథ
వంటి కథలు ఉన్నాయి.
Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
25. పండితారాధ్య చరిత్ర
పాల్కురికి సోమనాథుడి ముఖ్య రచనల్లో పండితారాధ్య చరిత్ర ఒకటి.
దీనిని విజ్ఞాన సర్వస్వంగా ప్రసిద్ధి చెందిన రచనగా లో పేర్కొన్నారు.
26. నన్నెచోడుడు
నన్నెచోడుడు తెలుగు సాహిత్యంలో మరో ముఖ్యమైన కవి.
ఆయనకు:
టెంకణాదిత్య, కవిరాజ శిఖామణి
అనే బిరుదులు ఉన్నట్లు లో పేర్కొన్నారు.
నన్నెచోడుడి ముఖ్యాంశాలు
- తొలి రాజ్యకవి
- తొలి కృతిని అంకితం చేసిన కవి
- ఇష్టదేవతా స్తుతిని తెలుగులో మొదట చేసినవాడు
- “మార్గ–దేశి” భావనను ఉపయోగించినవాడు
- “జాను తెనుగు” అనే పదప్రయోగాన్ని చేసినవాడు
- “ప్రబంధం” అనే పదాన్ని మొదట ఉపయోగించినవాడు
జాను తెనుగు
జాను తెనుగు అంటే సుందరమైన, అందమైన తెలుగు అని లో వివరించబడింది.
27. నన్నెచోడుడి కుమారసంభవం
నన్నెచోడుడు రచించిన కుమారసంభవంను జంగమ మల్లికార్జున యోగికి అంకితం చేసినట్లు లో పేర్కొనబడింది.
నన్నెచోడుడు నన్నయ్య కంటే ముందు వాడని నిరూపించిన వ్యక్తిగా:
మానవల్లి రామకృష్ణ కవి
పేర్కొనబడ్డారు.
నన్నెచోడుడికి సంబంధించిన ముఖ్య శాసనం:
పెద్దచెరుకూరు శాసనం.
28. పాల్కురికి సోమనాథుడి గురువులు
పరీక్షల్లో ముఖ్యమైన ప్రశ్న:
పాల్కురికి సోమనాథుడి కవితా గురువు ఎవరు?
కరస్థలి విశ్వనాథుడు.
ఆయన మత గురువుగా గురులింగార్యను లో పేర్కొన్నారు.
Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
29. తిక్కన
13వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రముఖ కవి తిక్కన.
ఆయన నెల్లూరును పరిపాలించిన మనుమసిద్ధి ఆస్థానంలో ఉన్నారు.
తిక్కన బిరుదులు
- కవిబ్రహ్మ
- ఉభయకవి మిత్రుడు
- మహేశ్వరశీలుడు
- ఆంధ్ర హోమర్
తిక్కన ఇంటిపేరు:
కొట్టరువు
జన్మస్థలం:
గుంటూరు
రచనా వ్యాసంగం జరిగిన ప్రధాన ప్రాంతం:
నెల్లూరు
Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
30. తిక్కన ముఖ్య రచనలు
నిర్వచనోత్తర రామాయణం
తిక్కన తొలి ప్రసిద్ధ రచనల్లో నిర్వచనోత్తర రామాయణం ఒకటి.
దీనిని మనుమసిద్ధికి అంకితం చేశారు.
ఈ గ్రంథంలో వ్యాసుడిని **“భవ్య కవితా వేసుడు”**గా ప్రశంసించినట్లు లో ఉంది.
31. తిక్కన మహాభారతం
తిక్కన:
విరాట పర్వం నుంచి స్వర్గారోహణ పర్వం వరకు 15 పర్వాలను అనువదించారు.
ఆయన భారతాన్ని హరిహరనాథుడికి అంకితం చేశారు.
తిక్కన ప్రతిపాదించిన ముఖ్యమైన భావన:
హరిహరనాథ తత్వం
శైవ–వైష్ణవ భేదాలను తొలగించి సమన్వయ భావనను ప్రతిపాదించిన తత్వంగా దీనిని పేర్కొన్నారు.
32. తిక్కన విరాట పర్వం
తిక్కన విరాట పర్వాన్ని:
“నానా రసాభ్యుదయోల్లాసి”
అనే భావంతో పేర్కొన్నట్లు లో ఉంది.
విరాట పర్వంలో పాండవుల అజ్ఞాతవాసానికి సంబంధించిన మారుపేర్లు మరియు వృత్తులు ముఖ్యమైనవి.
| పాండవుడు / ద్రౌపది | మారుపేరు | వృత్తి |
| ధర్మరాజు | కంకుభట్టు | రాజాంతరంగిక సలహాదారు |
| భీముడు | వలలుడు | వంటవాడు |
| అర్జునుడు | బృహన్నల | నాట్యం నేర్పేవాడు |
| నకులుడు | తామగ్రంథి | అశ్వపాలకుడు |
| సహదేవుడు | తంత్రిపాలుడు | గోపాలకుడు |
| ద్రౌపది | మాలిని / సైరంధ్రి | అలంకరణ/సేవా వృత్తి |
33. ద్రౌపది గురించి ముఖ్యాంశాలు
ద్రౌపది అసలు పేరు:
కృష్ణ
ఆమె:
- ద్రుపదుని కుమార్తె కావడంతో – ద్రౌపది
- పాంచాల దేశానికి చెందినందున – పాంచాలి
అని పిలువబడింది.
ద్రౌపది తమ్ముడు:
ధృష్టద్యుమ్నుడు.
34. ఉపపాండవులు
ద్రౌపది–పాండవులకు జన్మించిన కుమారులను ఉపపాండవులు అంటారు.
వారి పేర్లు:
- ప్రతివింధ్యుడు
- శ్రుతసోముడు
- శ్రుతకీర్తి
- శతానీకుడు
- శ్రుతసేనుడు
Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
35. తిక్కన ఉద్యోగ పర్వం
ఉద్యోగ పర్వం నాటకీయతకు నిదర్శనంగా లో పేర్కొనబడింది.
ఇందులో రాయబార ఘట్టాలు ముఖ్యమైనవి.
ముఖ్యమైన పద్యం
“సారపు ధర్మము విమల సత్యము…”
అనే పద్యం ఉద్యోగ పర్వానికి సంబంధించినదిగా పేర్కొనబడింది.
36. ఎర్రన
ఎర్రన తిక్కన తర్వాత తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రముఖ కవి.
నన్నయ్య ప్రారంభించి మధ్యలో నిలిచిపోయిన అరణ్య పర్వాన్ని ఎర్రన అరణ్య పర్వశేషంగా పూర్తి చేసినట్లు లో వివరించబడింది.
ఎర్రన అరణ్య పర్వశేషం
ముఖ్యమైన అంశాలు:
- శరత్కాల వర్ణన
- మధ్యాక్కర పద్యాలు
- “స్పురధరుణాంశ”తో ప్రారంభం
- చంపకమాల వృత్తం
నన్నయ్య అరణ్య పర్వంలో కనిపించే లక్షణాలను ఎర్రన తన అరణ్య పర్వశేషంలో కొనసాగించినట్లు లో పేర్కొనబడింది.
ఎర్రనకు సంబంధించిన శాసనం:
కొల్లూరు శాసనం.
Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
37. పరీక్షలకు అత్యంత ముఖ్యమైన One-Liners
కవి – రచన
- కవి జీవితాలు – గురజాడ శ్రీరామమూర్తి
- ఆంధ్ర కవుల చరిత్ర – కందుకూరి వీరేశలింగం
- తెలుగు కవుల చరిత్ర – నిడదవోలు వెంకటరావు
- ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర – పింగళి లక్ష్మీకాంతం
- సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం – ఆరుద్ర
- కవిజనాశ్రయం – మల్లయ రేచన
- గణిత సార సంగ్రహం – పావులూరి మల్లన
- శ్రీకర భాష్యం – శ్రీపతి పండితుడు
- బసవ పురాణం – పాల్కురికి సోమనాథుడు
- పండితారాధ్య చరిత్ర – పాల్కురికి సోమనాథుడు
- అనుభవసారం – పాల్కురికి సోమనాథుడు
- కుమారసంభవం – నన్నెచోడుడు
- నిర్వచనోత్తర రామాయణం – తిక్కన
- మహాభారతం – నన్నయ్య, తిక్కన, ఎర్రన
Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
38. ముఖ్యమైన తొలి అంశాలు
| ప్రశ్న | సమాధానం |
| తెలుగు ఆదికవి | నన్నయ్య |
| తొలి తెలుగు గద్య శాసనం | కలమల్ల శాసనం |
| తొలి తెలుగు పద్య శాసనం | అద్దంకి శాసనం |
| తొలి తెలుగు పదం | నాగబు |
| తొలి ఛందో గ్రంథం | కవిజనాశ్రయం |
| తొలి గణిత శాస్త్ర గ్రంథం | గణిత సార సంగ్రహం |
| తొలి సంపూర్ణ శతకం | వృషాధిప శతకం |
| తొలి దేశీయ పురాణం | బసవ పురాణం |
| తొలి స్వతంత్ర రచన | అనుభవసారం |
| శతక వాంగ్మయ బ్రహ్మ | పాల్కురికి సోమనాథుడు |
| తొలి చాటుకవి | వేములవాడ భీమకవి |
| తొలి తిట్టుకవి | వేములవాడ భీమకవి |
| తొలి రాజ్యకవి | నన్నెచోడుడు |
39. Quick Revision – యుగాలు
ప్రాగ్నన్నయ్య → నన్నయ్య → శివకవులు → తిక్కన → ఎర్రన → శ్రీనాథుడు → శ్రీకృష్ణదేవరాయలు → దక్షిణాంధ్ర → క్షీణ → ఆధునిక
ఈ క్రమాన్ని తప్పకుండా గుర్తుంచుకోవాలి.
History of Telugu Literature, Telugu Literature History, Telugu Literary History, Telugu Sahitya Charitra, Telugu Literature, Telugu Literature Notes, Telugu Literature History Notes, Telugu Literature History PDF, Telugu Literature for AP TET, Telugu Literature for AP DSC, Telugu Literature for APPSC, Telugu Literature for PGT, Telugu Literature for TGT, Telugu Literature MCQs, Telugu Literature Important Questions, Telugu Literature Competitive Exams, Telugu Literary Periods, Telugu Literature Timeline, Telugu Literature Yuga Vibhajana, Prag Nannayya Yuga, Nannayya Yuga, Shiva Kavi Yuga, Tikkana Yuga, Errana Yuga, Srinatha Yuga, Krishnadevaraya Period, Dakshin Andhra Yuga, Modern Telugu Literature, Nannayya, Tikkana, Errana, Palkuriki Somanatha, Nannechoda, Mallaya Rechana, Vemulawada Bhimakavi, Telugu Poets and Their Works, Telugu Poets and Their Titles, Telugu Literary Firsts, Telugu Inscriptions, Andhra Mahabharatam, Kavijanasrayam, Basava Puranam, Panditaradhya Charitra, Anubhavasaram, First Telugu Poet, First Telugu Literary Work, Complete History of Telugu Literature, History of Telugu Literature from Nannayya to Modern Era, Telugu Literature History for Competitive Exams, Telugu Literature Rapid Revision, Telugu Literature One Liner Questions, Telugu Literature Important Facts, AP TET Telugu, AP DSC Telugu, APPSC Telugu, PGT Telugu, TGT Telugu, SSC Telugu, RRB Telugu
40. పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన జతలు
శాసనం – వ్యక్తి
- అద్దంకి – పండరంగడు
- బెజవాడ – యుద్ధమల్లుడు
- ధర్మవరం – చాళుక్య భీముడు
- గూడూరు – విరియాల కామసాని
- పెద్దచెరుకూరు – నన్నెచోడుడు
- కొల్లూరు – ఎర్రన
బిరుదు – కవి
- ఆదికవి – నన్నయ్య
- కవిబ్రహ్మ – తిక్కన
- ఉభయకవి మిత్రుడు – తిక్కన
- శతక వాంగ్మయ బ్రహ్మ – పాల్కురికి సోమనాథుడు
- కవిమల్లుడు – మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు
- శివకవి – మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు
ముగింపు
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ప్రాగ్నన్నయ్య యుగం నుంచి నన్నయ్య, శివకవులు, నన్నెచోడుడు, పాల్కురికి సోమనాథుడు, తిక్కన, ఎర్రన తదితర కవుల వరకు అనేక ముఖ్యమైన అంశాలు ఉన్నాయి.
పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా కేవలం కవుల పేర్లు తెలుసుకోవడం సరిపోదు. ప్రతి కవికి సంబంధించిన రచనలు, బిరుదులు, అంకితాలు, శాసనాలు, సాహిత్య ప్రక్రియలు, తొలి రచనలు, ముఖ్య పద్యాలు, యుగం వంటి అంశాలను అనుసంధానంగా చదవాలి.
ముఖ్యంగా “ఎవరు – ఏమి రాశారు?”, “ఏది తొలి రచన?”, “ఎవరికి అంకితం?”, “ఏ బిరుదు ఎవరిది?”, “ఏ శాసనం ఎవరికి సంబంధించినది?” అనే కోణాల్లో రివిజన్ చేస్తే ప్రశ్నలను సులభంగా గుర్తించవచ్చు.
AP TET, AP DSC, PGT, TGT, APPSC మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ఈ అంశాలు వేగవంతమైన రివిజన్కు ఉపయోగపడతాయి.
